Barça laat zien dat het gaat om macht over de bal

07/06/2011 12:00

Het was vroeger steevast een vraag in de serie Trainersjargon. De trainers die een week lang werden geobserveerd in de kleedkamer en op het trainingsveld kregen altijd de vraag hoe de voetballer van de toekomst eruit zou zien.

Het antwoord was dan in de meeste gevallen: 1 meter 90 lang en fysiek sterk. Een pure atleet die was gebouwd voor het voetbal van de toekomst, dat alleen maar sneller zou worden en fysiek steeds meer zou vergen. Het is inmiddels 2011 en de beste voetballer van de wereld is 1 meter 69 kort. De beste ploeg die de wereld ooit gekend heeft bestaat hoofdzakelijk uit spelers tussen de 1 meter 65 en 1 meter 75. En niet fysieke kracht maar techniek is de basis van de suprematie van die ploeg.

In het voetbal zou er op tactisch gebied ook niets meer worden uitgevonden, zo was de mening. Alles was namelijk al uitgeprobeerd en uitgevonden. Het is maar hoe je het bekijkt. Ronald Koeman zei zondag dat het huidige Barcelona lijkt op het vorige Dream Team vanwege twee overeenkomsten: het is ook aanvallend en speelt 4-3-3. Het eerste klopt, maar het tweede is nonsens.

Met de beste wil van de wereld zijn er geen twee vleugelspelers en een spits te ontdekken. De ploeg die zaterdag de Champions League won, speelde eerder in een 4-4-2 formatie met een open rechterkant en een ruit op het middenveld. In die ruit was Sergio Busquets de punt naar achteren en Lionel Messi de punt naar voren, maar er was met Xavi en Andrés Iniesta in principe sprake van een voortdurend roterende vierhoek.

Eén van de eerste dingen die een voetbaltrainer aan zijn ploeg leert is dat er bij balverlies compact moet worden gespeeld, terwijl in balbezit de ruimtes juist weer groter moeten worden gemaakt. U kent het verhaal wel over de optimale veldbezetting, waar in de 4-3-3 de vleugelspitsen de zijlijn moeten houden om het veld breed te maken, zodat het voor een tegenstander moeilijk is compact te blijven spelen.

Het Barcelona van trainer Pep Guardiola doet in balbezit precies het tegenovergestelde. Op het middenveld klonteren de spelers samen en wordt de rondo gespeeld. De stijl van Barcelona laat zich daarom uiterst moeilijk omschrijven. 4-3-3, 4-4-2 of 3-5-1? Het is van alles een beetje en verandert voortdurend. Er wordt in ieder geval wel één vast principe gehanteerd: op de plaats waar de bal is, wordt altijd gestreefd naar een numerieke meerderheid.

Dat kan via de doorschuivende centrumverdediger Gerard Piqué of de inzakkende Messi. Van daaruit wordt weer gezocht naar de ruimte waar de lopende mensen in moeten komen. De naar binnen snijdende aanvallers Pedro of David Villa, of de almaar opkomende rechtsback Dani Alves. Het begrip operationele ruimte heeft door Barcelona een nieuwe dimensie gekregen. Het is bovendien een speelwijze die vooral is toegesneden op de aanwezige kwaliteiten en ervoor zorgt dat de drie beste spelers van de wereld (Messi, Xavi en Iniesta) voortdurend aan de bal komen.

Wat houdt het in voor de toekomst en de opleiding? Barcelona laat zien dat het niet gaat om 4-3-3 of 4-4-2, maar om de macht over de bal. Juist nu de ruimtes steeds kleiner worden, laat Barça zien dat een ploeg spelers in huis moet hebben die de bal beheersen. Het gaat er tegenwoordig om dat spelers een man kunnen passeren en de balvaardigheid en het inzicht hebben om zich in zowel de grote als de kleine ruimte staande te houden. De opleidingen die dergelijke spelers voortbrengen, hebben de toekomst.

Taco van den Velde

Foto: VI Images